Luôn nghi ngờ nguy cơ bệnh Rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD)

Rối loạn ám ảnh cưỡng chế (Obsessive-compulsive disorder/OCD) là một loại bệnh tâm thần. Những người bị OCD có thể có những suy nghĩ ám ảnh và thúc giục họ thực hiện những hành vi lặp đi lặp lại.

1. Các loại rối loạn ám ảnh cưỡng chế

Cần tư vấn từ Bác sĩ Chuyên khoa II Huỳnh Thanh Hiển?

Đừng tự chẩn đoán! Hãy nhắn tin cho bác sĩ để được đánh giá triệu chứng và lên phác đồ điều trị chuẩn xác nhất.

Chat Zalo Bác Sĩ
Tổng đài: 1900 1246

2. Rối loạn ám ảnh cưỡng chế: luôn nghi ngờ, kiểm tra nhiều lần?

3. Các loại kiểm tra

Tư vấn với Bác sĩ Tâm thần - Tâm lý (Bảo mật 100%)

Liên hệ ngay để được chuyên gia hỗ trợ điều trị Trầm cảm, Rối loạn lo âu, Mất ngủ.

Chat Zalo Gọi 1900 1246  Messenger

Hệ thống phòng khám tại: HCM, Hà Nội

1. Các loại rối loạn ám ảnh cưỡng chế

Người ta cho rằng có bốn loại chính của Rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD), mỗi loại chính lại bao gồm nhiều loại phụ. Bốn loại chính là:

• Kiểm tra (Checking OCD): Người bệnh luôn nghi ngờ, lo sợ mình chưa khóa cửa, chưa tắt bếp… nên quay lại kiểm tra một cách nhiều lần bất thường

• Lo sợ bị nhiễm bẩn (Hygiene OCD): Kyd cọ, tắm rửa, rửa tay rất nhiều lần trong ngày vì sợ bẩn.

• Tích trữ (Hoarding OCD): lưu trữ nhiều đồ vật bất thường và gây ảnh hưởng đến sức khỏe

• Pure OCD (Rumination/Intrusive thoughts): có những ý nghĩ mà họ cho rằng không phù hợp, đi trái với lương tâm của họ, thường là ý nghĩ bạo lực, những suy nghĩa liên quan đến tình dục, tôn giáo.

Danh sách này phân loại các dạng phổ biến nhất của OCD và một số lo ngại liên quan đến chúng. Nó không phải là một danh sách đầy đủ và sẽ luôn có các dạng OCD không có ở đây. Tuy nhiên điều này không có nghĩa là nó chắc chắn không phải là OCD.

2. Rối loạn ám ảnh cưỡng chế: luôn nghi ngờ, kiểm tra nhiều lần?

Bệnh nhân bị OCD hành xử như thể cuộc sống có rất nhiều rủi ro. Vì vậy, họ kiểm tra tất cả mọi thứ: họ kiểm tra cửa đến hằng trăm lần để đảm bảo rằng đã khóa, họ nghi ngờ mình chưa tắt bếp và kiểm tra đến hàng chục lần... Tại sao? Nếu được hỏi, họ nói để chắc chắn rằng cửa đã khóa, bếp đã tắt... Nếu chúng ta hỏi thế thì tại sao phải kiểm tra đến hàng chục hàng trăm lần, họ có thể trả lời với chúng ta rằng họ sợ nhà bị trộm, họ sợ cháy nổ xảy ra...

Vậy tại sao người bệnh lại kiểm tra quá nhiều lần cho một việc như vậy? Chẳng lẽ trí nhớ họ có vấn đề nên vừa kiểm tra xong đã quên? Không phải! Có rất nhiều người bệnh nói rằng họ vẫn nhớ là họ đã kiểm tra, họ chắc chắn là cửa đã khóa (chẳng hạn thế), nhưng họ vẫn muốn kiểm tra lại. Vì sao? Vì họ không an tâm. Và mỗi lần kiểm tra, họ lại thấy nhẹ nhõm hơn. Bản chất của “sự nhẹ nhõm” là gì, đó là khi bạn có một nỗi sợ hãi, mỗi lần kiểm tra thì nỗi sợ hãi được xua tan, và bạn thấy “nhẹ nhõm”. Vậy bản chất của Rối loạn ám ảnh cưỡng chế: luôn nghi ngờ, kiểm tra chính là “NỖI SỢ”.

Bệnh nhân bị OCD hành xử như thể cuộc sống có rất nhiều rủi ro. Vì vậy, họ kiểm tra tất cả mọi thứ: họ kiểm tra cửa đến hằng trăm lần để đảm bảo rằng đã khóa, họ nghi ngờ mình chưa tắt bếp và kiểm tra đến hàng chục lần.

3. Các loại kiểm tra

• Kiểm tra khóa.

Những người bị OCD có thể liên tục kiểm tra ổ khóa để đảm bảo rằng chúng được chốt đúng cách. Người bệnh biết rằng họ đã kiểm tra khóa, nhưng họ vẫn cảm thấy việc kiểm tra lại rất quan trọng. Người đó có thể kiểm tra ổ khóa trên cửa ra vào, họ có thể kiểm tra chốt cửa sổ hoặc khóa cửa xe.

Nỗi sợ ở đây là sợ ai đó có thể đột nhập và ăn cắp tài sản, hoặc gây hại cho chính bản thân. Loại cưỡng chế này đặc biệt phổ biến khi ai đó có bệnh OCD được kích hoạt bởi một sự kiện đau thương như từng bị cưỡng hiếp hoặc bị trộm cắp.

• Kiểm tra bếp, thiết bị và công tắc.

Những người này thường kiểm tra bếp, lò nướng, đèn để đảm bảo rằng họ không để lại bất cứ thứ gì có thể gây ra hỏa hoạn. Người này có thể liên tục kiểm tra để chắc chắn rằng thiết bị đã được tắt hoặc chưa được cắm và không còn nóng trước khi chúng cảm thấy an toàn. Thông thường, nỗi sợ này còn có thể xuất hiện với các thiết bị khác có thể bị nóng như máy sấy thổi. Trong nhiều trường hợp, mọi người lo lắng về công tắc đèn hay ổ cắm điện vì chúng cũng là một trong các nguyên nhân gây cháy. Nếu người đó không thể chắc chắn rằng các vật dụng đã được tắt, người đó sẽ ám ảnh rằng tia lửa hoặc chập điện có thể gây ra hỏa hoạn.

• Kiểm tra liên quan đến làm hại người khác.

Bởi vì những người bị OCD có xu hướng cảm thấy sợ chịu trách nhiệm nếu gây hại nên họ thường xuyên kiểm tra để đảm bảo rằng họ không vô tình gây tổn hại cho người khác. Một ví dụ phổ biến của loại kiểm tra này liên quan đến việc sợ đâm phải một người khác trong khi lái xe. Người bị OCD có thể bị va đập trên đường và sau đó lo lắng về việc liệu sự va chạm đó có phải là họ đã đâm phải ai đó hay không.

• Kiểm tra liên quan đến làm hại bản thân.

Một số người bị OCD lo lắng rằng họ có thể đã tự làm hại mình mà không biết. Họ có thể kiểm tra cơ thể của họ xem có bị thương hay không.

• Kiểm tra lỗi.

Những người này thường lo lắng về việc đã mắc lỗi sẽ dẫn đến hậu quả khủng khiếp. Kết quả là họ có thể liên tục xem xét lại bài tập về nhà, bài kiểm tra, và các hình thức khác. Họ có thể xem lại email nhiều lần cả trước và sau khi gửi.

• Kiểm tra do lo sợ bị bệnh.

Người bệnh có thể lo sợ rằng họ đang dần chết đi bằng một căn bệnh đáng sợ. Trong những trường hợp như vậy, họ có thể liên tục kiểm tra cơ thể của mình để tìm các dấu hiệu bệnh tật. Ví dụ, họ đo huyết áp một ngày hàng  trăm lần để kiểm tra, mặc dù điều này là không cần thiết.